موسسه پلکان | کلینیک تخصصی مالکیت فکری(ثبت اختراع وبرند)

نشانه جغرافیایی | موسسه پلکان

امروز چهارشنبه ۲۹ شهريور ۱۳۹۶

 

نشانه جغرافیایی                                                                                                                 Geographical indication

قانون ایران تا سال 1383 در خصوص نشانه ای جغرافیائی ساکت بود . از آنجائی که حمایت از نشانه های جغرافیائی در بعد ملی و بین المللی خصوصا برای کشورهایی که دارای تولیدات خاص سنتی و صنایع دستی هستند از اهمیت بسزائی برخوردار است لذا این قبیل کشور ها  با توسل به راهکار هایی در صدد حمایت از این مقوله در قوانین ملی و همچنین در بعد بین المللی برآمده اند . لازم به ذکر است که اصطلاح نشانه های جغرافیائی جدید است و در کنوانسیون پاریس در بند (2) ماده یک که در مقام تعریف موضوعات مالکیت صنعتی است به طور ضمنی به نضانه های منبع و اسامی مبدا که از جمله مصادیق نشانه های جغرافیائی است اشاره شده است .
در بند (2) ماده یک کنوانسون پاریس آمده است : موضوع حمایت مالکیت صنعتی
ورقه های اختراع ، نمونه های اشیاء مصرفی و طرح ها و مدل های صنعتی و علائم کارخانه یا بازرگانی و علائم مربوط به خدمات و اسم بازرگانی و مشخصات مبدا یا نام گذاری اصلی جنس و نیز جلوگیری از رقابت نامشروع می باشد .
بخش (3) موافقتنامه تریپس اختصاص به علائم یا نشانه های جغرافیائی دارد.
با توجه به بند (1) ماده 22 این موافقتنامه علائم جغرافیائی ، علائمی هستند که مشخص می سازند مبدا یک کالا واقع در قلمرو یک عضو یا منطقه یا ناحیه ای در قلمرو مزبور است ، مشروط بر اینکه کیفیت معین ، شهرت یا دیگر مشخصات کالا اساسا قابل انتساب به مبدا جغرافیائی آن باشد.
با توجه به تعریف فوق ، نشانه های منبع و اسامی مبدا از مصادیق علائم جغرافیائی تلقی می شوند و بین آن دو تفاوت وجود دارد . 
نشانه های منبع هر اصطلاح یا علامتی که برای مشخص کردن منشا یک محصول یا خدمات در کشور منطقه یا محل خاصی به کار می رود. 
با توجه به تعریف نشانه منبع به طور کلی می توان گفت که مشخصات منشا کالا می توانند شامل هر اسم ، عامل تعیین کننده ، علامت یا مشخصه یا حتی سمبل های شهر های بزرگ باشد که به یک کشور مشخص یا مکانی واقع در آن اشاره می کند و اثر آن ، انتقال این مفهوم است که کالاهای دارای آن مطلب ذکر شده دارای نشانی در آن کشور یا محل هستند .
مثال های مشخصات منشاء کالا عبارتند از نام های کشور ها ( برای مثال آلمان،ژاپن ، ایران و غیره) یا شهر ها ( برای مثال مکان ، هنگ کنگ ، پاریس ، کاشان و غیره ) به هنگامی که از مشخصات و نام های مزبور بر روی کالاها یا در ارتباط با آنها استفاده می شود تا بیانگر و خاط نشان کننده محل ساخت یا محل تهیه آنها باشد . 
اسامی مبدا یا نام گذاری مبدا معمولا دارای معنای محدود تری نسبت به نشانه های منبع است زیرا اگرچه اسم مبدا نام جغرافیائی کشور ، منطقه یا محل دلالت دارد ، ولی مستلزم وجود پیوند کیفی میان محصول و محل تولید است این پیوند کیفی شامل برخی مختصات محصول است که منحصرا قابل انتساب به آن محل است از جمله آب ، هوا،خاک و شیوه های سنتی تولید . به عبارت دیگر ، نام گذاری کالا با اسم مکان تهیه و تولید ، اسم جغرافیائی یک کشور ، منطقه یا ناحیه ای است که برای تعیین محصولی که از آن کشور ، منطقه یا ناحیه نشات می گیرد بکاربرده می شود و کیفیت و مشخصات کالا ، منحصرا یا اساسا ناش از محیط جغرافیائی ، شامل عوامل طبیعی و انسانی است .
با توجه به تعاریف فوق به عنوان مثال زعفران قائن به دلیل تولید شدن در قائن کهبه ویژگی های خاص دلالت دارد می تواند اسم مبدا باشد همچنین پنیر لیقوان ، دوغ آبعلی و ...
تعاریف ارائه شده در رابطه با نشانه های منبع ونامگذاری مبدا تفاوت آنها را روشن می نماید . نشانه های منبع صرفا نشانگر نشات گرفتن کالا یا محصول از محل معین است و می تواند فاقد پیوند کیفی بین محصول و محل باشد در حالی که نامگذاری مبدا یا نشانه های مبدا علاوه بر معرفی محل نشات گرفتن محصول محصول یا کالا نشانگر این امر است که کیفیت و مشخصات کالا منحصرا یا اساسا ناشی از محیط جغرافیائی خاص است . به عبارت دیگر هر نشانه مبدا نشانه منبع هم است ولی هر نشانه منبع نشانه مبدا نیست. 
در ماده (2) موافقتنامه لیسبون در مورد حمایت از اسامی مبدا و ثبت بین المللی آنها مصوب سال 1337 نیز از اسامی مبدا و ثبت بین المللی آنها سال 1373 نیز از اسامی مبدا و کشور مبدا تعریف به عمل آمده است.
به موجب بند (1) ماده 2 این موافقتنامه ، اسم مبدا به معنای اسم جغرافیائی یک کشور ، منطقه یا محلی است که محصول نشات گرفته از آنجا و کیفیت و مشخصات آن را که منحصرا یا اساسا به خاطر محیط جغرافیائی مزبور ،  از جمله عوامل طبیعی و انسانی است ، معرفی می کند.
بر اساس بند (2) ماده فوق الشعار کشور مبدا کشوری است که اسم آن ، یا کشوری است که اسم منطقه یا محل واقع شده د آنجا ، اسم مبدا محسوب می شود و معروفیت محصول به خاطر آن است.
بر اساس بند الف ماده (1) قانون حمایت از نشانه های جغرافیائی مصوب 7/11/1383 مجلس شورای اسلامی ، نشان جغرافیائی نشانی است که مبدا کالائی را به قلمرو ، منطقه ، ناحیه ای از کشور منتسب می سازد ، مشروط بر اینکه کیفیت و مرغوبیت ، شهرت یا سایر خصوصیات کالا اساسا قابل انتساب به مبدا جغرافیائی آن باشد .


-    تفاوت علائم جغرافیائی و علائم تجارتی

علامت تجاری یک نشانه است که کالا و خدمات یک موسسه یا تولید کننده کالا یا خدمات را معرفی می کند در حالی که علائم جغرافیائی معرف کالا یا محصولاتی است که منشا آن در قلمرو کشور عضو ، یا یک منطقه یا ناحیه ای در آن قلمرو است. به عبارت دیگر در معنای محدود تر ، معرف کالا ، یا محصولی است که منشا آن در قلمرو یک کشور عضو ، یا یک منطقه یا ناحیه ای در آن قلمرو است آن هم در موردی که کیفیت ، شهرت یا مشخصه دیگر کالا یا محصول اساسا قابل انتساب به منشا جغرافیائی کالا باشد .
نکته مهم دیگر اینکه در نشانه های جغرافیائی نیازی به دنبال نمودن تولید کننده محصول نیست بلکه مکان تولید مهم می باشد و بر خلاف علائم تجارید هر بنگاه یا تولید کننده ای که در آن محل تولیداتی با کیفیت خاص را ارائه می دهد برای محصولات خود که از این منطقه نشات گرفته اند ، می تواند درخواست حمایت کند .


-    حمایت از نشانه های جغرافیائی در بعد بین المللی

مواد 10 و 10 مکرر کنوانسیون پاریس حاوی مقرراتی درباره ی حمایت از مشخصات منشا کالا است.
به موجب ماده 10 کنوانسیون پاریس ، در مورد استعمال مستقیم یا غیر مستقیم مشخصات نادرست درباره مبدا تولید فرآورده یا راجع به هویت تولید کننده یا سازنده یا بازرگان نیز قابل اجرا خواهد بود .
به موجب بند (2) ماده 10 کنوانسیون پاریس ، هر تولید کننده . سازنده یا تاجری که اشتغال به تولید یا ساخت یا  تجارت  این محصول دارد اعم از شخص حقیقی یا حقوقی و مستقر در محلی که به تقلب به عنوان محل مبدا قلمداد شده یا در ناحیه ای که این محل در آن واقع است یا در کشوری که به تقلب از آن نام برده شده یا در کشوری که مشخصات نادرست مبدا به کار رفته است در حال ذی نفع شناخته می شود .
بر اساس بند های (1) و (2) ماده 10 مکرر کنوانسیون پاریس ، کشور های عضو اتحادیه مکلفند وسایل مراجعه قانونی مناسبی برای جلوگیری موثر کلیه اعمال مندرج در مواد 9-10 و 10 مکرر نسبت به اتباع سایر کشور های عضو اتحادیه تامین کنند .(بند 1)
به علاوه(کشور های عضو اتحادیه ) مکلفند تدابیری را پیش بینی نمایند که به سندیکاها و اتحادیه هائی که مطابق قانون کشورشان تاسیس شده و نماینده صنعتگران و یا تولید کننگان یا بازرگانان ذی نفع هستند اجازه داده شود که در دادگستری یا نزد مقامات اداری به منظور جلوگیری از اعمال مقرر در مواد 9،10،10 مکرر تا حدودی که مقررات کشوری که در آنجا تقاضای حمایت مورد ادعاست و به سندیکاها در اتحادیه های آنن کشور اجازه می دهد اقدام نمایند . (بند 2)
در بند (2) ماده 22 موافقتنامه تریپس ، مقررات مشابهی در خصوص مورد پیش بینی شده است .
به موجب بند فوق در خصوص علائم جغرافیائی ، اعضا وسایل حقوقی برای طرف های ذی نفع فراهم خواهند کرد تا از اقدامات زیر جلوگیری به عمل آورند :
 الف- استفاده از هرگونه وسایلی برای معرفی یا وسایلی برای معرفی یا ارائه یک کالا که دلالت کند یا نشان دهد مبدا کالا های مورد بحث نقطه جغرافیائی دیگری غیر از مبدا واقعی بوده ، به گونه ای که عموم را در مورد مبدا جغرافیائی این کالا گمراه سازد.
ب- هرگونه استفاده ای که رقابت غیر منصفانه به معنای ماده 10مکرر کنوانسیون پاریس محسوب شود .
بر اساس بند (3) ماده 22 موافقتنامه تریپس ، چنانچه قوانین یک عضو اجازه دهد یا طرف ی نفع درخواست کند ، این عضو بر حسب مورد، از ثبت علامت تجاری که شامل یا دربرگیرنده علامت جغرافیائی برای کالاهائی بوده که مبدا آنها قلمرو تعیین شده نباشد ، خودداری خواهد کرد یا چنین ثبتی را ابطال خواهد نمود ، مشروط بر اینکه استفاده از علامت مزبور در علامت تجاری چنین کالاهایی در قلمرو آن عضو دارای چنان ماهیتی باشد که عموم را در مورد مبدا واقعی گمراه سازد .
بند (4) ماده 22 موافقتنامه تریپس نیز مقرر داشته است که حمایت در چارچوب بند های 1و2و3 ناظر بر آن علامت جغرافیائی خواهد بودکه به رغم انطباق واقعی با قلمرو ، منطقه یا محلی که مبدا کالا است، به عموم به دروغ کالایی را معرفی کند که مبدا آن قلمرو دیگری است.
ماده 23 موافقت نامه تریپس ، در مورد علائم جغرافیائی مشروبات الکلی حمایت اضافی را در نظر گرفته است .

-    راه های حمایت از علائم جغرافیایی در بعد ملی :

اصولا هنگامی می توان از نشانه های جغرافیایی در سطح بین المللی حمایت کرد که در سطح ملی از آنها حمایت به عمل آید.

در سطح ملی از دو طریق از این مقولات حمایت می نمایند :

1-    از طریق ثبت علائم جمعی و تضمینی 
2-    تصویب قانون خاص و یا استفاده از رویه قضائی
علائم جمعی و تائیدی می توانند برای مبدا کالا بکار روند و تا حدودی مناسب برای نشانه های جغرافیائی می باشند . علائم جمعی نشانه ای است که برای متمایز کردن مبدا جغرافیائی به کار گرفته ، شیوه ساخت و کیفیت یا سایر ویژگی های مشترک کالا و خدمات بنگاه های مختلف بکار می رود که با نظارت مالک آن که می تواند یک اتحادیه یا تعاونی باشد با مورد استفاده قرار می گیرد .
با ثبت نشانه جغرافیائی به عوان علامت جمعی ، جماعت حق انحصاری خواهد داشت ضمن این که ثبت یک علامت جغرافیائی به عنوان علامت جمعی فی نفسه نمی تواند مانع از تبدیل شدن علامت به علامتی ژنریک شوند در حالی که بر اساس موافقتنامه تریپس یک ثبت بدون نیاز به تمدید همیشگی است ولی کشور ها این امر را تنها در مورد مشروبات پذیرفته اند .
همانطور که گفتیم نشانه جغرافیائی می تواند به عوان علائم تائیدی نیز به ثبت برسد . در این علائم ، کالا یک مشخصه ای از استاندارد لازم رادارد . بر خلاف علائم جمعی ، علائم تائیدی دارای یک مالک خاص به صورت جماعت و تولید کنندگان نیست بلکه مالک یک مقام گواهی کننده است . یک چنین مقامی می تواند شورای محلی یا اتحادیه ای که خود درگیر تولید و تجارت نیست ، باشد . در علامت تائیدی اصل در های باز حاکم است و به صرف رسیدن به آن استانداردها می توان از علامت بهره مند شد . 
همانطور که قبلا گفتیم علیرغم تاکید کنوانسیون پاریس به حمایت از نشانه های منبع و اسامی مبدا در کشور های عضو ، جمهوری اسلامی ایران تا سال 1383 برای حمایت از این مقوله در بعد داخلی توجه و تاکید نداشت .
در جلسه مورخ 7/11/1383 مجلس شورای اسلامی ، قانون حمایت از نشانه های جغرافیائی به تصویب رسیده است. به عبارت دیگر جمهوری اسلامی ایران از بین روش های مختلف که برای حمایت از  نشانه های جغرافیائی از طریق قانون خاص را انتخاب کرده است .

 

نوشته شده توسط مدیریت سایت در تاریخ سه شنبه ۱۹ فروردين ۱۳۹۳
دیدگاه خود را بنویسید :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
دیدگاه شما :