موسسه پلکان | کلینیک تخصصی مالکیت فکری(ثبت اختراع وبرند)

قرارداد لیسانس (2) | موسسه پلکان

اختراع

مخترع

ثبت اختراع
اختراع تکمیلی
اختراعات
قرارداد لیسانس (2)

 

قرارداد لیسانس (2)


بر اساس قوانین ایران، پروانه اختراع به مخترع «حق انحصاری می دهد که بر طبق شرایط و مقررات این قانون» از آن استفاده نماید. تعبیر قانون آمریکا در خصوص پروانه اختراع این است که به صاحب آن حق می دهد دیگران را از ساخت، استفاده، غرضه برای فروش، یا فروش آن در سراسر ایالات متحده، و نیز واردات محصولاتی که با استفاده از این محصولات ساخته شده اند، منع نماید. این تفاوت تعبیر از آنجا ناشی می شود که قانونگذار ایرانی صرف ثبت اختراع را موجد حق استفاده برای مخترع می دانسته است حال آنکه لزوما این طور نیست. فرض کنید که شخص الف، برای ترکیب A+B پروانه اختراع تحصیل کند. شخص ب با مطالعه و تحقیق بر روی ترکیب فوق، ترکیب A+B+C را اختراع می نماید. هرچند ب حق خواهد داشت دیگران را از استفاده یا ساخت یا فروش ترکیب فوق منع کند، اما صرف صدور پروانه اختراع را ترکیب فوق به معنای آن نیست که وی می تواند ترکیب فوق را بسازد، بفروشد یا شخصا مورد استفاده قرار دهد، زیرا با انجام هر یک از موارد فوق، وی باید پروانه اختراع الف را در خصوص ترکیب A+B بخرد یا از وی تحصیل لیسانس نماید. به نظر می رسد علرغم تعبیر قانون ایران در این خصوص، باید بر آن بود که در ایران نیز نباید صرف صدور پروانه را مجوز بهره برداری دانست، مگر این که ناقض پروانه دیگری نباشد؛ ولی صرف صدور پروانه، برای منع دیگران از اقسام استفاده از موضوع اختراع کفایت می کند. شاید با تفطن به همین معنا بوده است که در ماده 37 آیین نامه اصلاحی اجرای قانون ثبت علائم تجاری و اختراعات (مصوب 1337) مقرر شده است که «در صورتی که تقاضا کننده اختراع تکمیلی، اجازه استفاده از اختراع اصلی را به او نمی دهد و صاحب اختراع اصلی نیز نمی تواند از اختراع تکمیلی استفاده کند مگر آن که بین آنها تراضی به عمل آید».
به هرحال تعبیر قانون هرکدام که باشد، این حقوق عبارت خواهد بود از حق استفاده، حق تولید، حق واردات، حق بازاریابی و فروش. لیسانس دهنده ممکن است بنا به دلایلی، از جمله به منظور محدود نمودن قدرت رقابت لیسانس گیرنده، امکان استفاده از تمام این حق را به وی اعطا ننماید. برای مثال شخصی ممکن است فرآیندی را اختراع نموده باشد که محصولی را تولید می کند که این محصول نیز به نوبه خود اختراع محسوب شده و پروانه اختراع برای آن تحصیل شده باشد. این محصول ممکن است خود ماده اولیه برای تولید محصولی دیگر باشد که هم لیسانس دهنده و هم لیسانس گیرنده، تولید کننده آن است و در عین حال، رقبای دیگری نیز برای تولید محصول اخیر در بازار وجود داشته باشد. بدیهی است اگر لیسانس گیرنده بتواند محصول میانی (موضوع اختراع) را بفروشد، بالقوه می تواند رقابت را برای لیسانس دهنده با توجه به این موضوع، به لیسانس گیرنده اجازه می دهد که از فرآیند موصوف برای تولید ماده اولیه استفاده نماید. هم چنین از ماده اولیه تولید شده نیز برای تولید محصول نهایی استفاده نماید اما لیسانس گیرنده حق ندارد ماده اولیه تولید شده را بفروشد. هم چنین در مثال فوق ممکن است لیسانس گیرنده تنها حق داشته باشد از فرآیند مورد نظر در فعالیت های مربوط به تحقیق و توسعه استفاده نماید. این محدودیت، محدودیت زمینه استفاده نامیده می شود.

 

نوشته شده توسط دپارتمان ثبت اختراعات پلکان در تاریخ شنبه ۱۶ اسفند ۱۳۹۳